Laboratoriumtest onthult verontreiniging in monster van verse sinaasappelsap

Antinucleaire antilichamen, algemeen bekend als ANA, zijn eiwitten die door het immuunsysteem worden geproduceerd en per abuis de eigen cellen en weefsels van het lichaam aanvallen. Normaal gesproken beschermen antilichamen het lichaam tegen indringers van buitenaf zoals bacteriën en virussen, maar antinucleaire antilichamen richten zich op componenten binnen de celkern. De ANA-test is een bloedtest die de aanwezigheid van deze antilichamen detecteert en wordt voornamelijk gebruikt als screeningsinstrument voor auto-immuunziekten, met name systemische lupus erythematosus en andere bindweefselaandoeningen.

De test wordt uitgevoerd op een bloedmonster dat uit een ader wordt afgenomen, meestal uit de arm. Laboratoriumtechnici onderzoeken het monster met behulp van een techniek die indirecte immunofluorescentie wordt genoemd, waarbij het bloed van de patiënt wordt gemengd met cellen op een objectglaasje. Als er antinucleaire antilichamen aanwezig zijn, binden ze zich aan de celkernen en creëren ze een fluorescerend patroon wanneer ze onder een speciale microscoop worden bekeken. De testresultaten bevatten twee belangrijke stukjes informatie: of de test positief of negatief is, en indien positief, het titerniveau dat de concentratie van aanwezige antilichamen aangeeft. De titer wordt uitgedrukt als een verhouding, zoals 1:40, 1:80, 1:160 of hoger, waarbij hogere getallen wijzen op een grotere antilichaamconcentratie.

Een positieve ANA-test betekent niet automatisch dat iemand een auto-immuunziekte heeft. Veel gezonde personen, met name ouderen en vrouwen, kunnen lage niveaus van antinucleaire antilichamen hebben zonder enige ziektesymptomen. Een positief resultaat, vooral bij hogere titers, kan echter wijzen op de noodzaak van aanvullend onderzoek. Het fluorescerende patroon dat tijdens de test wordt waargenomen, kan aanwijzingen geven over welke specifieke auto-immuunaandoening aanwezig zou kunnen zijn. Verschillende patronen, zoals homogene, gespikkelde, nucleolaire of centromeerpatronen, worden geassocieerd met verschillende auto-immuunaandoeningen.

Zorgverleners vragen doorgaans een ANA-test aan wanneer een patiënt symptomen vertoont die kunnen wijzen op een auto-immuunziekte, zoals aanhoudende gewrichtspijn, onverklaarbare koorts, vermoeidheid, huiduitslag of spierzwakte. De test is met name nuttig bij het diagnosticeren van systemische lupus erythematosus, maar kan ook helpen bij het identificeren van andere aandoeningen, waaronder sclerodermie, het syndroom van Sjögren, polymyositis en gemengde bindweefselziekte. Als de ANA-test positief is, vragen artsen gewoonlijk meer specifieke antilichaamtests aan om de exacte aandoening vast te stellen en passende behandelbeslissingen te begeleiden.